ทำไมเจ้าของธุรกิจต้องเข้าใจงบการเงินของตัวเอง

เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจงบการเงินของตัวเองจะสามารถตัดสินใจทางธุรกิจได้อย่างมีข้อมูลรองรับ รู้ว่าธุรกิจมีสุขภาพการเงินเป็นอย่างไร และจับสัญญาณปัญหาได้ก่อนที่มันจะบานปลาย การมอบหมายให้นักบัญชีดูแลทั้งหมดโดยไม่เข้าใจตัวเลขพื้นฐานเลย เปรียบเหมือนการขับรถโดยปิดตาค่ะ

ความเข้าใจผิดที่เจ้าของธุรกิจหลายคนมี

เจ้าของธุรกิจจำนวนไม่น้อยคิดว่างบการเงินเป็นเรื่องของนักบัญชีค่ะ จ้างคนมาดูแลแล้วก็ไม่ต้องรู้อะไรเพิ่ม รอแค่ให้เขาบอกว่าปีนี้กำไรหรือขาดทุนก็พอ

แต่ความจริงคืองบการเงินไม่ได้ถูกสร้างขึ้นเพื่อนักบัญชีค่ะ แต่ถูกสร้างขึ้นเพื่อให้เจ้าของธุรกิจ นักลงทุน และผู้เกี่ยวข้องเข้าใจสถานะทางการเงินของกิจการ เจ้าของธุรกิจที่ไม่เคยอ่านงบการเงินของตัวเองจึงกำลังปล่อยให้ข้อมูลสำคัญที่สุดของธุรกิจถูกเก็บไว้ในลิ้นชักโดยไม่ได้ใช้ประโยชน์เลยค่ะ

ทำไมเจ้าของธุรกิจต้องเข้าใจงบการเงินของตัวเอง

งบการเงินบอกในสิ่งที่ยอดขายบอกไม่ได้ค่ะ เจ้าของธุรกิจหลายคนติดตามแค่ยอดขายเป็นหลัก ตัวเลขนี้บอกว่าธุรกิจขายได้มากแค่ไหน แต่ไม่ได้บอกว่าธุรกิจกำลังสร้างความมั่งคั่งหรือกำลังจมอยู่กับปัญหาที่สะสมมาโดยไม่รู้ตัว

งบการเงินประกอบด้วย 3 ส่วนหลักที่ให้มุมมองต่างกันค่ะ

งบกำไรขาดทุน แสดงรายได้ ค่าใช้จ่าย และกำไรหรือขาดทุนของกิจการในช่วงเวลาที่กำหนด เช่น รายเดือน รายไตรมาส หรือรอบปีบัญชี ถ้าอ่านงบนี้เป็นจะรู้ทันทีว่าธุรกิจทำกำไรได้จริงหรือแค่มียอดขายสูงค่ะ

งบแสดงฐานะการเงิน แสดงสินทรัพย์ หนี้สิน และส่วนของผู้ถือหุ้น ณ วันที่ในงบการเงิน ซึ่งสะท้อนฐานะทางการเงินของกิจการในช่วงเวลานั้นค่ะ

งบกระแสเงินสด บอกว่าเงินสดไหลเข้าและออกจากธุรกิจอย่างไร ซึ่งสำคัญมากเพราะธุรกิจที่มีกำไรในบัญชีแต่ไม่มีเงินสดก็ยังมีปัญหาได้เหมือนกันค่ะ

ตัดสินใจผิดเพราะไม่มีข้อมูล

ลองนึกถึงเจ้าของธุรกิจรายหนึ่งที่กำลังพิจารณาขยายสาขาค่ะ เขารู้สึกว่าธุรกิจไปได้ดีเพราะยอดขายโตต่อเนื่อง จึงตัดสินใจลงทุนเพิ่ม แต่สิ่งที่เขาไม่รู้คือในงบแสดงฐานะการเงินมีหนี้สินสะสมอยู่มากและกระแสเงินสดจากการดำเนินงานก็ติดลบมาหลายเดือนแล้ว

ถ้าเขาอ่านงบการเงินเป็น อาจตัดสินใจต่างออกไปค่ะ อาจเลือกแก้ปัญหากระแสเงินสดก่อน หรือหาแหล่งเงินทุนที่เหมาะสมกว่า แทนที่จะขยายกิจการในจังหวะที่ฐานะการเงินยังไม่พร้อม

นี่คือความแตกต่างระหว่างเจ้าของธุรกิจที่ตัดสินใจจากความรู้สึกกับคนที่ตัดสินใจจากข้อมูลจริงค่ะ

ไม่ต้องเก่งบัญชี แต่ต้องอ่านเป็น

การเข้าใจงบการเงินไม่ได้หมายความว่าต้องรู้ทุกอย่างเหมือนนักบัญชีค่ะ แต่เจ้าของธุรกิจควรอ่านได้ในระดับที่พอจะตอบคำถามพื้นฐานเหล่านี้ได้

• ปีนี้ธุรกิจมีกำไรสุทธิเท่าไหร่ และสูงหรือต่ำกว่าปีที่แล้ว

• สัดส่วนต้นทุนต่อรายได้อยู่ที่เท่าไหร่ เพิ่มขึ้นหรือลดลง

• ธุรกิจมีหนี้สินเท่าไหร่เมื่อเทียบกับสินทรัพย์

• กระแสเงินสดจากการดำเนินงานเป็นบวกหรือลบ

ถ้าตอบคำถามเหล่านี้ได้ นั่นหมายความว่าเข้าใจสุขภาพการเงินของธุรกิจตัวเองในระดับที่เพียงพอสำหรับการตัดสินใจค่ะ

สัญญาณอันตรายที่งบการเงินบอกก่อนใคร

หนึ่งในประโยชน์ที่สำคัญที่สุดของการอ่านงบการเงินเป็นคือการจับสัญญาณปัญหาได้ก่อนที่มันจะใหญ่เกินแก้ค่ะ

สัญญาณเตือนที่มักซ่อนอยู่ในงบการเงินมีหลายอย่าง เช่น ยอดลูกหนี้การค้าที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องโดยไม่สอดคล้องกับยอดขาย อาจเป็นสัญญาณว่าลูกค้าเริ่มชำระเงินช้าลง ทำให้กระแสเงินสดของธุรกิจมีความเสี่ยงมากขึ้นค่ะ ต้นทุนขายที่สูงขึ้นเร็วกว่ารายได้อาจบอกว่ากำไรต่อหน่วยกำลังถูกบีบ หรือหนี้สินที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่มีสินทรัพย์ที่เติบโตตามอาจบอกว่าธุรกิจกำลังกู้มาใช้จ่ายแทนที่จะกู้มาลงทุนค่ะ

เจ้าของธุรกิจที่อ่านงบการเงินเป็นจะเห็นสัญญาณเหล่านี้ได้เร็วกว่าและมีเวลาแก้ไขก่อนที่ปัญหาจะบานปลายค่ะ

งบการเงินช่วยในการคุยกับคนอื่นด้วย

ความสามารถในการอ่านงบการเงินไม่ได้มีประโยชน์แค่ในการบริหารธุรกิจเองค่ะ แต่ยังช่วยให้คุยกับคนอื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นด้วย

เวลาคุยกับธนาคารเพื่อขอสินเชื่อ เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจงบการเงินจะอธิบายได้ว่าทำไมธุรกิจถึงน่าเชื่อถือและมีความสามารถในการชำระหนี้ค่ะ เวลาคุยกับนักลงทุนก็สามารถนำเสนอสถานะทางการเงินได้อย่างมั่นใจ และเวลาคุยกับนักบัญชีก็จะถามคำถามได้ตรงประเด็นมากขึ้น ไม่ต้องรับข้อมูลมาแบบไม่เข้าใจค่ะ

เริ่มต้นจากการขอคำอธิบายจากนักบัญชี

สำหรับเจ้าของธุรกิจที่ยังไม่เคยอ่านงบการเงินมาก่อน ไม่ต้องเริ่มจากการเรียนรู้ทุกอย่างในครั้งเดียวค่ะ วิธีที่ง่ายที่สุดคือขอให้สำนักงานบัญชีอธิบายงบการเงินให้ฟังทุกครั้งที่มีการส่งรายงาน และถามคำถามเมื่อไม่เข้าใจ

สำนักงานบัญชีที่ดีจะไม่แค่ส่งเอกสารมาให้ค่ะ แต่จะอธิบายให้เจ้าของธุรกิจเข้าใจว่าตัวเลขเหล่านั้นหมายความว่าอะไรและส่งผลต่อการตัดสินใจอย่างไร Forward ออกแบบระบบให้เจ้าของธุรกิจเห็นรายงานทางการเงินที่อ่านเข้าใจได้ง่าย พร้อมคำอธิบายที่ไม่ต้องมีพื้นฐานบัญชีก็เข้าใจได้ค่ะ

เพราะเจ้าของธุรกิจต้องเข้าใจงบการเงินของตัวเอง ไม่ใช่เพียงเพื่ออ่านตัวเลข แต่เพื่อใช้ข้อมูลในการวางแผนและตัดสินใจทางธุรกิจได้อย่างมั่นใจค่ะ เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจงบการเงินของตัวเองไม่ได้ฉลาดกว่าคนอื่น แต่มีข้อมูลในมือมากกว่า และในโลกธุรกิจ ข้อมูลที่ดีคือความได้เปรียบที่แท้จริงค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

Q: ต้องเรียนบัญชีก่อนถึงจะอ่านงบการเงินได้ไหม?
A: ไม่จำเป็นค่ะ เจ้าของธุรกิจไม่ต้องรู้ลึกระดับนักบัญชี แต่ควรเข้าใจโครงสร้างพื้นฐานของงบการเงินและตัวเลขสำคัญที่ส่งผลต่อการตัดสินใจ การขอให้นักบัญชีอธิบายเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดค่ะ

Q: งบการเงินกับรายงานบัญชีรายเดือนต่างกันอย่างไร?
A: รายงานบัญชีรายเดือนเป็นข้อมูลระหว่างปีที่ใช้ติดตามสถานะการเงินในช่วงเวลาสั้นๆ ค่ะ ส่วนงบการเงินเป็นรายงานที่สรุปฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของกิจการ โดยสำหรับบริษัทที่กฎหมายกำหนด จะต้องได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ก่อนนำไปยื่นต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องค่ะ

Q: ถ้างบการเงินออกมาแล้วไม่เข้าใจ ควรทำอย่างไร?
A: ถามนักบัญชีได้เลยค่ะ ไม่มีอะไรต้องเขิน เพราะนักบัญชีที่ดีพร้อมอธิบายให้เข้าใจเสมอ และถ้านักบัญชีที่ใช้อยู่ไม่สามารถอธิบายให้เข้าใจได้ นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าควรมองหาสำนักงานบัญชีที่สื่อสารได้ดีกว่าค่ะ

Q: เจ้าของธุรกิจควรดูงบการเงินบ่อยแค่ไหน?
A: อย่างน้อยควรตรวจสอบงบการเงินเมื่อปิดรอบบัญชีประจำปีค่ะ แต่ในทางปฏิบัติ เจ้าของธุรกิจควรติดตามรายงานทางการเงินทุกเดือนหรือทุกไตรมาส เพื่อใช้ตัดสินใจและแก้ไขปัญหาได้อย่างทันท่วงทีค่ะ

ถ้าอยากเข้าใจงบการเงินของธุรกิจตัวเองได้ง่ายขึ้น ปรึกษา Forward ได้เลยค่ะ ยินดีช่วยอธิบายและวางระบบรายงานที่เหมาะกับธุรกิจของคุณโดยเฉพาะค่ะ