บัญชีกับภาษีต่างกันอย่างไร เจ้าของธุรกิจควรรู้เรื่องนี้

บัญชีคือการบันทึกและสรุปข้อมูลทางการเงินของธุรกิจ ส่วนภาษีคือหน้าที่ตามกฎหมายที่กิจการต้องคำนวณ ยื่นแบบ และชำระภาษี (หากมี) ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด ทั้งสองเรื่องเชื่อมกันแต่ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจความแตกต่างนี้จะวางแผนการเงินได้ดีกว่า และลดความเสี่ยงที่จะเสียภาษีผิดพลาดได้มากค่ะ

ทำไมหลายคนถึงสับสนเรื่องนี้

ไม่ใช่เรื่องแปลกที่เจ้าของธุรกิจหลายคนจะรู้สึกว่าบัญชีกับภาษีคือเรื่องเดียวกัน เพราะในชีวิตจริงทั้งสองเรื่องมักมาพร้อมกันเสมอ เวลาจ้างสำนักงานบัญชี เขาก็ดูแลเรื่องภาษีให้ด้วย เวลายื่นภาษี ก็ต้องใช้ข้อมูลจากบัญชี

แต่ความจริงคือทั้งสองเรื่องมีจุดประสงค์ต่างกัน ใช้กฎเกณฑ์ต่างกัน และให้ประโยชน์กับธุรกิจคนละแบบค่ะ การเข้าใจความต่างนี้ไม่ได้ทำให้เจ้าของธุรกิจกลายเป็นนักบัญชี แต่ทำให้ตัดสินใจทางธุรกิจได้ฉลาดขึ้นแน่นอนค่ะ

บัญชีคืออะไร

บัญชีคือกระบวนการบันทึก จัดเก็บ และสรุปข้อมูลทางการเงินของธุรกิจอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่รายรับรายจ่ายในแต่ละวัน ไปจนถึงการจัดทำงบการเงินปลายปีที่แสดงให้เห็นภาพรวมทั้งหมดของธุรกิจ

เป้าหมายหลักของการทำบัญชีคือการให้ข้อมูลที่ถูกต้องและน่าเชื่อถือสำหรับการตัดสินใจ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าของธุรกิจที่อยากรู้ว่ากำไรจริงเท่าไหร่ นักลงทุนที่อยากประเมินมูลค่าบริษัท หรือธนาคารที่พิจารณาสินเชื่อ ล้วนต้องอาศัยข้อมูลจากบัญชีทั้งนั้นค่ะ

สิ่งที่บัญชีบันทึกและติดตามมีหลายส่วน ได้แก่

• รายได้และค่าใช้จ่ายทุกรายการของธุรกิจ

• สินทรัพย์และหนี้สินของบริษัท

• กำไรหรือขาดทุนสุทธิในแต่ละรอบบัญชี

• กระแสเงินสดที่ไหลเข้าและออกจากธุรกิจ

ภาษีคืออะไร

ภาษีคือหน้าที่ตามกฎหมายที่กิจการต้องคำนวณ ยื่นแบบ และชำระภาษี (หากมี) ให้ถูกต้องตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งอาจแตกต่างจากตัวเลขในบัญชีของธุรกิจค่ะ

ภาษีที่เจ้าของธุรกิจต้องรู้จักมีหลายประเภท เช่น

• ภาษีเงินได้นิติบุคคล คำนวณจากกำไรสุทธิทางภาษีของบริษัทในรอบปีบัญชี ยื่นปีละสองครั้ง

• ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) ผู้ประกอบการที่มีรายรับเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีมีหน้าที่จดทะเบียน VAT และเรียกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากการขายสินค้าหรือบริการเพื่อนำส่งกรมสรรพากร

• ภาษีหัก ณ ที่จ่าย หักจากการจ่ายเงินบางประเภท เช่น ค่าจ้าง ค่าบริการ และนำส่งกรมสรรพากรแทนผู้รับเงิน

สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจคือกฎหมายภาษีมีเกณฑ์การคำนวณเป็นของตัวเอง บางรายการที่บันทึกในบัญชีอาจนำมาหักเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ บางรายการก็ไม่ได้ค่ะ

จุดที่บัญชีกับภาษีเชื่อมกัน

แม้จะเป็นคนละเรื่อง แต่บัญชีและภาษีก็ทำงานร่วมกันอย่างแยกไม่ออก เพราะข้อมูลที่บันทึกในบัญชีคือพื้นฐานที่ใช้คำนวณภาษีค่ะ

ถ้าบัญชีไม่ถูกต้อง ตัวเลขภาษีก็ผิดตามไปด้วย และนั่นหมายความว่าอาจเสียภาษีเกินหรือขาดก็ได้ ทั้งสองกรณีมีผลเสียต่อธุรกิจค่ะ เสียเกินก็เสียเงินโดยไม่จำเป็น เสียขาดก็เสี่ยงถูกประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับ

ลองนึกภาพเจ้าของร้านอาหารรายหนึ่งที่บันทึกค่าใช้จ่ายไม่ครบ เพราะคิดว่าแค่รู้ว่ากำไรเท่าไหร่ก็พอ พอถึงเวลายื่นภาษี ปรากฏว่ากำไรสุทธิทางบัญชีสูงกว่าความเป็นจริง ทำให้ต้องเสียภาษีมากกว่าที่ควรจะเป็นค่ะ

เจ้าของธุรกิจต้องรู้เรื่องนี้แค่ไหน

ไม่จำเป็นต้องรู้ลึกเท่านักบัญชีหรือผู้เชี่ยวชาญภาษีค่ะ แต่สิ่งที่เจ้าของธุรกิจควรเข้าใจเบื้องต้นมีดังนี้

• บัญชีบอกว่าธุรกิจมีสุขภาพการเงินเป็นอย่างไร ภาษีบอกว่าต้องจ่ายให้รัฐเท่าไหร่

• กำไรสุทธิทางบัญชีและกำไรสุทธิทางภาษีอาจไม่เท่ากัน เพราะกฎหมายภาษีมีเกณฑ์เฉพาะของตัวเอง

• การวางแผนภาษีที่ดีต้องเริ่มจากบัญชีที่ถูกต้องและครบถ้วนก่อนเสมอ

• ยื่นภาษีให้ตรงกำหนดทุกครั้ง เพราะค่าปรับและเบี้ยปรับจากการยื่นช้าสะสมได้เร็วมาก

สิ่งที่เจ้าของธุรกิจทำได้จริงคือดูแลเอกสารให้ครบถ้วน ส่งข้อมูลให้สำนักงานบัญชีตรงเวลา และถามคำถามเมื่อไม่เข้าใจตัวเลขในงบการเงินของตัวเองค่ะ

ระบบบัญชีที่ดีช่วยเรื่องภาษีได้อย่างไร

สำนักงานบัญชีที่ดีไม่ได้แค่บันทึกตัวเลข แต่ช่วยให้เจ้าของธุรกิจมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างบัญชีและภาษีได้ชัดขึ้นด้วยค่ะ

Forward ออกแบบระบบให้เจ้าของธุรกิจเห็นภาพรวมทั้งสองด้านในที่เดียว ทั้งสถานะทางการเงินจากบัญชี และกำหนดการภาษีที่ต้องดูแลในแต่ละเดือน ทำให้ไม่มีอะไรตกหล่นและไม่ต้องรอให้ถึงปลายปีค่อยรู้ว่าต้องจ่ายภาษีเท่าไหร่ค่ะ

บัญชีและภาษีเป็นสองเรื่องที่แตกต่างกันแต่ทำงานร่วมกันตลอดเวลา บัญชีคือภาพรวมสุขภาพการเงินของธุรกิจ ส่วนภาษีคือหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องจัดการให้ถูกต้อง เจ้าของธุรกิจที่เข้าใจความแตกต่างนี้จะบริหารธุรกิจได้มั่นใจกว่า และไม่ต้องกังวลกับเรื่องตัวเลขที่ไม่คาดคิดปลายปีค่ะ

คำถามที่พบบ่อย

Q: บัญชีกับภาษีต้องใช้คนดูแลคนละคนไหม?
A: ไม่จำเป็นค่ะ สำนักงานบัญชีส่วนใหญ่ดูแลทั้งสองเรื่องในทีมเดียวกัน แต่สิ่งสำคัญคือต้องมีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติถูกต้อง และ CPA ที่เป็นอิสระสำหรับการรับรองงบการเงินปลายปีค่ะ

Q: กำไรสุทธิทางบัญชีกับกำไรสุทธิทางภาษีต่างกันได้ไหม?
A: ต่างกันได้ค่ะ เพราะกฎหมายภาษีกำหนดว่าค่าใช้จ่ายบางอย่างนำมาหักได้และบางอย่างหักไม่ได้ ทำให้กำไรสุทธิทางภาษีอาจสูงหรือต่ำกว่ากำไรในงบการเงินก็ได้ค่ะ

Q: ถ้าบัญชีไม่ถูกต้อง จะกระทบภาษีอย่างไร?
A: กระทบโดยตรงค่ะ เพราะฐานภาษีคำนวณจากข้อมูลในบัญชี ถ้าบันทึกผิดหรือขาดตกบกพร่อง อาจทำให้เสียภาษีผิดพลาด และเสี่ยงถูกประเมินภาษีเพิ่มพร้อมเบี้ยปรับได้ค่ะ

Q: เจ้าของธุรกิจต้องยื่นภาษีเองหรือให้สำนักงานบัญชีจัดการ?
A: มอบหมายให้สำนักงานบัญชีจัดการได้ค่ะ แต่เจ้าของธุรกิจควรติดตามกำหนดการ ตรวจสอบตัวเลข และอนุมัติการยื่นแบบก่อนยื่นเสมอ เพราะความรับผิดชอบทางกฎหมายยังอยู่ที่เจ้าของกิจการค่ะ

ถ้าอยากให้ธุรกิจมีระบบบัญชีและภาษีที่ชัดเจน ไม่ต้องเดาเอง ปรึกษา Forward ได้เลยค่ะ ยินดีช่วยวางระบบให้เหมาะกับธุรกิจของคุณโดยเฉพาะค่ะ